कायद्यानुसार न्यूज पोर्टल चालविता येते का? नियम काय सांगतात!

न्यूजपोर्टलला सरकारची परवानगी नाही, असा गैरसमज अनेक जण पसरवीत असतात. कायद्यानुसार न्यूज पोर्टल चालविता येते का? नियम काय सांगतात! सविस्तर समजून घ्या. कायद्याच्या चौकटीत News Portal चालवता येते. मात्र “News Portal चालवण्यासाठी स्वतंत्र सरकारी परवाना/लायसन्स घ्यावे लागते” असा सरळ नियम या IT Rules मध्ये नाही. त्याऐवजी डिजिटल न्यूज पब्लिशर्ससाठी Code of Ethics, Grievance Redressal आणि Government ला माहिती देण्याची व्यवस्था लागू केली आहे. MIB च्या अधिकृत माहितीनुसार IT Rules 2021 चा Part III डिजिटल माध्यमावरील News & Current Affairs Publishers ला लागू होतो.

1. तुम्ही News Portal सुरू करू शकता.

उदा. abcnews.in /maharashtranews.com

  • स्थानिक जिल्हा/तालुका न्यूज पोर्टल
  • Marathi/Hindi/English Digital News Website
  • Website + YouTube + Facebook/Instagram आधारित Digital News operation

यासाठी IT Rules 2021 मधील Digital Media संबंधी तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक आहे.

MIB स्वतः सांगते की Part III मध्ये News & Current Affairs Publishers साठी Code of Ethics आणि तीन-स्तरीय Grievance Redressal Mechanism आहे.


2. सर्वात महत्त्वाचा गैरसमज — “Registration/Licence”

इथे दोन गोष्टी वेगळ्या समजून घ्या. News Portal सुरू करण्यापूर्वी MIB कडून TV Channel सारखा Licence घ्यावा लागत नाही.  

✔️ नियमांचा मुख्य भर असा आहे: न्यूज Publisher ने आपली entity संबंधित माहिती Ministry ला द्यावी आणि IT Rules मधील compliance mechanism पाळावा.

Rule 18 नुसार भारतात News & Current Affairs Content प्रकाशित करणाऱ्या publisher ने Ministry ला आपल्या entity ची माहिती आणि आवश्यक कागदपत्रे द्यायची आहेत. नवीन publisher ने operation सुरू केल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत ही माहिती देण्याची तरतूद आहे. म्हणून “MIB Registration = News Portal licence” असा अर्थ काढणे योग्य नाही.


3. मग News Portal साठी मुख्य नियम कोणते?

तुमच्या दृष्टीने खालील गोष्टी सर्वात महत्त्वाच्या आहेत.

① Publisher ची माहिती : News Portal कोणती संस्था/व्यक्ती चालवीत आहे हे स्पष्ट असणे आवश्यक आहे. उदा.

Publisher: XYZ Digital Media Pvt. Ltd.
Editor: __________
Office Address: __________
Email: __________
Contact: __________


4. Ministry ला माहिती देणे — Rule 18

Rule 18 हा अत्यंत महत्त्वाचा आहे. News & Current Affairs Publisher ने Ministry ला entity संबंधी माहिती द्यायची आहे.

नियमांनुसार:

भारतात operation करणाऱ्या News & Current Affairs Publisher ने Ministry ला आवश्यक माहिती व documents द्यावेत.

नवीन publisher साठी operation सुरू झाल्यापासून 30 दिवसांची तरतूद आहे. तसेच Ministry आवश्यक असल्यास additional information मागवू शकते.


5. Grievance Officer अनिवार्य स्वरूपाचा compliance point

News Portal ने Grievance Redressal Mechanism तयार करणे आणि भारतात आधारित Grievance Officer नियुक्त करणे आवश्यक आहे.

वेबसाइटवर:

Grievance Officer चे नाव
ई-मेल
संपर्क माहिती
तक्रार करण्याची पद्धत

स्पष्टपणे उपलब्ध असावी.

उदाहरण

तुमच्या वेबसाइट Footer मध्ये:

तक्रार निवारण अधिकारी
नाव : __________
ई-मेल : grievance@abcnews.in
मोबाईल : __________
कार्यालयाचा पत्ता : __________
तक्रार नोंदविण्यासाठी : __________

अशी स्वतंत्र व्यवस्था ठेवता येते.


6. तक्रार आली तर 15 दिवसांत निर्णय

Grievance Officer ने प्राप्त झालेल्या प्रत्येक grievance वर 15 दिवसांच्या आत निर्णय घेणे आणि complainant ला कळवणे अपेक्षित आहे. म्हणजे: Complaint Received → Acknowledgement → Examination → Decision → Complainant ला Reply

अशी प्रक्रिया ठेवणे योग्य.


7. Three-Tier Grievance System

ही IT Rules ची महत्त्वाची रचना आहे.

Level I

News Portal / Publisher

Level II

Self-Regulating Body

Level III

Central Government Oversight Mechanism

MIB देखील या तीन-स्तरीय grievance mechanism ची पुष्टी करते.

MIB च्या अधिकृत वेबसाइटवर News Publishers साठी विविध Self-Regulating Bodiesची यादी देखील उपलब्ध आहे.


8. महिन्याला Compliance Report

News Publisher ने दर महिन्याला Periodic Compliance Report प्रकाशित करणे अपेक्षित आहे.

त्यामध्ये:

  • किती complaints प्राप्त झाल्या?
  • त्यावर काय action घेतला?

याची माहिती द्यायची आहे. Rule 18(3) मध्ये याची स्पष्ट तरतूद आहे.


9. 60 दिवसांचा Content Record

हा मुद्दा प्रत्येक News Portal ने गंभीरपणे घ्यावा.

Rule 19 नुसार Publisher ने त्याने transmit केलेल्या content चे records किमान 60 दिवस जतन करणे अपेक्षित आहे.

Government किंवा संबंधित Self-Regulating Body ने मागितल्यास ते records उपलब्ध करून द्यावे लागू शकतात.

त्यामुळे WordPress News Portal मध्ये शक्य असल्यास जतन करा:
  • Article
  • Author
  • Publication date
  • Publication time
  • Update history
  • Original photograph
  • Video
  • Source
  • Correction details

10. बातमी काहीही प्रकाशित करता येते का?

नाही. News Portal असणे म्हणजे कायद्यापासून मुक्त असणे नाही.

IT Rules मधील Code of Ethics लागू होतो. MIB च्या मते Digital News Publishers साठी हा Code of Ethics महत्त्वाचा भाग आहे.

त्यामुळे बातम्यांमध्ये इतर लागू कायद्यांसह पत्रकारितेच्या आचारसंहितेचे पालन करणे आवश्यक आहे.

विशेषतः:

  • खोटी/भ्रामक माहिती
  • बदनामीकारक आरोप
  • कॉपीराइट उल्लंघन
  • गोपनीयतेचे उल्लंघन
  • धार्मिक/जातीय तणाव निर्माण करणारी सामग्री
  • न्यायालयीन प्रकरणांतील कायदेशीर मर्यादा
  • अश्लील/बेकायदेशीर सामग्री

याबाबत विशेष काळजी घ्यावी.


11. News Portal साठी स्वतंत्र “Press Act” लागू होतो का?

इथे एक महत्त्वाचा फरक आहे.

Print Newspaper आणि Digital News Portal यांची regulatory framework पूर्णपणे समान नाही.

Digital News Portal साठी IT Rules 2021 मधील Part III हा प्रमुख framework आहे. MIB च्या Digital Media Division कडे याचे administration आहे.

त्यामुळे: “माझ्याकडे RNI/PRGI registration नाही, म्हणून माझे News Portal बेकायदेशीर आहे.”

असा निष्कर्ष सरसकट काढता येत नाही. Digital publication आणि print newspaper यांची कायदेशीर रचना वेगळी आहे.


12. Website + YouTube Channel असेल तर?

समजा तुमच्याकडे:

ABC News Portal

आणि त्याच नावाचे:

  • Website
  • YouTube
  • Facebook Page
  • Instagram
  • WhatsApp Channel

आहे. तर प्रत्येक platform च्या स्वतंत्र terms/laws लागू होऊ शकतात.

तुमची Website News Publisher म्हणून digital-news framework मध्ये येऊ शकते, तर YouTube/Facebook सारख्या platform वर intermediary/platform-specific नियमही लागू होतात.


13. छोट्या जिल्हा News Portal ला देखील नियम लागू होतात का?

फक्त मोठ्या national media houses साठीच नियम आहेत असे समजू नका.

व्याख्येनुसार News & Current Affairs Content चा Publisher असणे महत्त्वाचे आहे.

त्यामुळे: Chandrapur News Portal
Gadchiroli News Portal
Nagpur News Portal
Vidarbha News Portal

अशा स्थानिक पोर्टलनेही applicable compliance लक्षात घेणे योग्य आहे.


14. News Portal  वर काही बाबी असाव्यात. 

Footer

About Us
Contact Us
Editorial Policy
Privacy Policy
Terms & Conditions
Disclaimer
Correction Policy
Copyright Policy
Grievance Redressal
Grievance Officer
Advertisement Policy


15. Editorial Policy का ठेवावी?

ही IT Rules मधील स्वतंत्र “registration certificate” नाही; पण News Portal साठी editorial governance मजबूत करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. त्यामध्ये स्पष्ट करा:
आम्ही बातम्या प्रकाशित करण्यापूर्वी उपलब्ध स्रोतांची पडताळणी करण्याचा प्रयत्न करतो. चुकीची माहिती आढळल्यास correction/update केले जाईल. संबंधित व्यक्ती/संस्थेची बाजू उपलब्ध असल्यास ती प्रसिद्ध केली जाईल.

यामुळे तुमच्या editorial process चे documentation तयार होते.


16. Correction Policy

ही देखील ठेवणे योग्य.

उदा.:

प्रकाशित बातमीत तथ्यात्मक त्रुटी आढळल्यास संपादकीय विभागाकडून पडताळणी करून आवश्यक correction/update करण्यात येईल. गंभीर त्रुटी असल्यास correction note प्रकाशित केला जाईल.


17. AI वापरत असाल तर विशेष काळजी

आजच्या काळात News Portal मध्ये:

  • AI-generated image
  • AI-generated video
  • AI voice
  • AI-assisted article
  • translated content

वापरले जात असल्यास editorial verification आवश्यक आहे.

विशेषतः AI-generated/deepfake सामग्रीला वास्तविक घटना म्हणून सादर करणे टाळावे.

अद्ययावत IT Rules मध्ये synthetically generated information संदर्भातील तरतुदीही आहेत. त्यामुळे 2026 मध्ये हा भाग विशेष महत्त्वाचा आहे.


18. “News Portal चालवण्यासाठी पत्रकाराची पदवी आवश्यक आहे का?”

या IT Rules मध्ये “फक्त पत्रकारितेची degree असलेली व्यक्तीच News Portal चालवू शकते” असा सामान्य नियम नाही.

म्हणजे पत्रकारितेची degree नसल्यामुळेच एखाद्याला News Portal चालवता येणार नाही असा निष्कर्ष या नियमांतून निघत नाही. मात्र प्रकाशित content साठी लागू असलेले कायदे आणि Code of Ethics पाळणे आवश्यक आहे.


19. सर्वात सोप्या भाषेत कायदा काय सांगतो?

हे असे समजा:

News Portal सुरू करणे → शक्य आहे

Publisher म्हणून जबाबदारी स्वीकारणे → आवश्यक

  • MIB ला Rule 18 अंतर्गत आवश्यक माहिती देणे → आवश्यक
  • Code of Ethics पाळणे → आवश्यक
  • Grievance Officer ठेवणे → आवश्यक
  • तक्रारीवर 15 दिवसांत निर्णय → आवश्यक
  • Self-Regulating mechanism मध्ये सहभाग → आवश्यक
  • Monthly compliance report → आवश्यक
  • Content records किमान 60 दिवस → आवश्यक

आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट: MIB च्या अधिकृत वेबसाइटवर 2026 ची अद्ययावत IT Rules आवृत्ती उपलब्ध आहे, त्यामुळे 2024 च्या Background Note वरच अंतिम compliance निर्णय घेऊ नये.

MIB — Digital Media / IT Rules 2021

भारत सरकारच्या माहिती व प्रसारण मंत्रालयाने (MIB) प्रकाशित केलेल्या “Information Technology (Intermediary Guidelines and Digital Media Ethics Code) Rules, 2021” ची सध्याची आवृत्ती आहे. या PDF मध्ये नियम 10 फेब्रुवारी 2026 पर्यंत अद्ययावत केलेले आहेत आणि एकूण 33 पाने आहेत.

News Portal, Digital News Website, YouTube/सोशल मीडिया आणि डिजिटल पत्रकारिता — हे नियम विशेष महत्त्वाचे आहेत.

1. हे नियम नेमके कशासाठी आहेत?

सोप्या भाषेत सांगायचे तर या नियमांमध्ये तीन मोठ्या गोष्टी येतात:

  1. Social Media / Intermediaries साठी जबाबदाऱ्या
  2. Digital News Publishers / News Portals साठी नियम
  3. OTT / Online Curated Content साठी नियम

तुमच्या News Portal साठी मुख्यतः Part III – Digital Media महत्त्वाचा आहे. या भागाचे प्रशासन Ministry of Information & Broadcasting (MIB) करते.


2. News Portal म्हणजे काय?

नियमांमध्ये “Publisher of News and Current Affairs Content” मध्ये खालील प्रकार येऊ शकतात:

  • Online Newspaper
  • News Portal
  • News Aggregator
  • News Agency
  • तत्सम डिजिटल न्यूज प्लॅटफॉर्म

मात्र एखादी व्यक्ती फक्त वैयक्तिक स्वरूपात कंटेंट प्रकाशित करत असेल आणि तो systematic business/professional/commercial activity चा भाग नसेल, तर ती या व्याख्येत येत नाही.

म्हणजे तुमच्या बाबतीत

जर एखादी वेबसाइट नियमितपणे:

बातम्या → लेख → फोटो → व्हिडिओ → राजकीय बातम्या → स्थानिक बातम्या

व्यावसायिक/संघटित पद्धतीने प्रकाशित करत असेल, तर ती Digital News Publisher म्हणून नियमांच्या कक्षेत येऊ शकते.


3. सर्वात महत्त्वाचा भाग — Code of Ethics

Digital News Publisher ने Code of Ethics पाळणे अपेक्षित आहे.

News आणि Current Affairs साठी या Code मध्ये विशेषतः:

पत्रकारितेचे नियम

Press Council of India च्या Norms of Journalistic Conduct विचारात घेतले आहेत.

तसेच Cable Television Networks Act मधील Programme Code आणि लागू असलेल्या इतर कायद्यांचे पालन अपेक्षित आहे.

कायद्याने प्रतिबंधित केलेला कंटेंट प्रकाशित किंवा प्रसारित करू नये.

याचा News Portal साठी अर्थ

बातमी लिहिताना:

  • तथ्य पडताळणे
  • अफवा टाळणे
  • चुकीची माहिती न देणे
  • एखाद्या व्यक्तीवर अनावश्यक आरोप न करणे
  • धार्मिक/जातीय तणाव वाढेल अशी मांडणी टाळणे
  • न्यायालयीन प्रकरणात कायदेशीर मर्यादा पाळणे
  • कॉपीराइटचा आदर करणे
  • अश्लील/बेकायदेशीर कंटेंट टाळणे

हे महत्त्वाचे ठरते.


4. News Portal वर “Grievance Officer” असणे महत्त्वाचे

हा भाग तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

प्रत्येक Digital News Publisher ने Grievance Redressal Mechanism तयार करणे आणि भारतात आधारित Grievance Officer नियुक्त करणे अपेक्षित आहे.

वेबसाइटवर:

Grievance Officer चे नाव + संपर्क माहिती + तक्रार करण्याची पद्धत

योग्य ठिकाणी दाखवणे आवश्यक आहे.

उदाहरण

वेबसाइटच्या Footer मध्ये:

तक्रार निवारण अधिकारी / Grievance Officer
नाव: __________
ई-मेल: __________
मोबाईल: __________
पत्ता: __________

असे स्पष्टपणे ठेवणे योग्य.


5. तक्रार आली तर किती दिवसांत उत्तर द्यायचे?

नियमांनुसार Publisher ने तक्रारीची:

24 तासांत दखल/स्वीकृती

द्यावी.

आणि:

15 दिवसांच्या आत तक्रारीवर निर्णय

घेऊन तक्रारदाराला कळवायचे आहे.

म्हणजे News Portal वर एखाद्या बातमीविरोधात अधिकृत तक्रार आली तर ती दुर्लक्षित करून चालणार नाही.


6. तक्रार निवारणाची 3-Level System

या नियमांमध्ये Digital News Media साठी Three-Tier Grievance Redressal Mechanism आहे.

Level 1 — Publisher

सर्वप्रथम तक्रार संबंधित News Portal कडे.

Level 2 — Self-Regulating Body

Publisher च्या निर्णयाविरोधात किंवा वेळेत निर्णय न झाल्यास संबंधित Self-Regulating Body कडे.

Level 3 — Central Government Oversight

पुढील स्तरावर केंद्र सरकारच्या Oversight Mechanism अंतर्गत प्रक्रिया होऊ शकते.

यामुळे News Portal ने स्वतःची तक्रार निवारण व्यवस्था व्यवस्थित ठेवणे आवश्यक ठरते.


7. महिन्याला Compliance Report?

हा देखील महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

News Publisher ने दर महिन्याला Periodic Compliance Report प्रकाशित करायचा आहे.

त्यात मुख्यतः:

  • किती grievances मिळाल्या?
  • त्यावर काय action घेतला?

याची माहिती द्यायची आहे.

तसेच Publisher आणि Self-Regulating Body यांनी grievances आणि त्यावरील action याबाबतची माहिती publicly display करून monthly update करणे अपेक्षित आहे.


8. News Portal ने सरकारकडे माहिती द्यायची आहे

Rule 18 नुसार News & Current Affairs Publisher ने Ministry ला आपल्या संस्थेची माहिती द्यायची आहे.

याचा उद्देश:

Communication आणि coordination

हा आहे. नियमांमध्ये Publisher ने entity संबंधी आवश्यक माहिती आणि कागदपत्रे सादर करण्याची तरतूद आहे.


9. प्रकाशित बातम्यांचे Records ठेवणे

हा मुद्दा विशेष लक्षात घ्या.

Publisher ने प्रकाशित/प्रसारित केलेल्या content चे records किमान 60 दिवस जतन करणे अपेक्षित आहे.

आवश्यकतेनुसार ते Self-Regulating Body, Central Government किंवा संबंधित Government Agency कडे मागवले जाऊ शकतात.

त्यामुळे News Portal साठी

फक्त वेबसाइटवर बातमी ठेवणे पुरेसे नाही.

शक्य असल्यास:

  • Original article
  • Published date/time
  • Updated date/time
  • Author/Reporter
  • Original images
  • Video
  • Source
  • Correction history

यांचे records व्यवस्थित ठेवणे चांगली compliance practice आहे.


10. AI आणि Deepfake संदर्भात 2026 मध्ये महत्त्वाचा बदल

तुम्ही दिलेली PDF 10 फेब्रुवारी 2026 पर्यंत updated आहे.

यामध्ये “Synthetically Generated Information” म्हणजे AI/algorithm वापरून तयार किंवा बदललेली अशी माहिती जी वास्तविक व्यक्ती किंवा घटना असल्यासारखी दिसते, याबाबत नवीन तरतुदी आहेत.

उदाहरण:

  • AI-generated person’s video
  • Deepfake voice
  • एखाद्या नेत्याचा बनावट video
  • बनावट audio statement
  • एखाद्या व्यक्तीचे morphed photo
  • वास्तविक घटनेप्रमाणे दाखवलेला AI-generated event

यावर विशेष काळजी आवश्यक आहे.

नियमांनुसार काही बेकायदेशीर synthetic content रोखण्यासाठी intermediary ने technical measures वापरणे अपेक्षित आहे. इतर synthetic content असल्यास ते synthetically generated असल्याचे स्पष्टपणे label/disclose करण्याची तरतूद आहे आणि शक्य असल्यास permanent metadata/provenance mechanism वापरण्याची अपेक्षा आहे.

News Portal साठी practical rule

AI ने तयार केलेला फोटो/व्हिडिओ वास्तविक असल्याचा आभास निर्माण करत असेल तर:

“AI-generated / Representative Image”

अशी स्पष्ट सूचना देणे सुरक्षित editorial practice आहे.


11. चुकीची माहिती आणि Misinformation

Intermediaries साठीच्या नियमांमध्ये misinformation, patently false/untrue किंवा misleading information याबाबत तरतुदी आहेत.

विशेषतः:

  • दुसऱ्याची ओळख वापरणे
  • बनावट माहिती
  • misleading information
  • कायद्याचे उल्लंघन
  • हिंसाचाराला उत्तेजन
  • धार्मिक/जातीय वैमनस्य वाढवणे
  • copyright/trademark उल्लंघन

यापासून सावध राहणे आवश्यक आहे.


12. एखाद्या व्यक्तीचा अश्लील/मॉर्फ केलेला फोटो?

नियमांमध्ये अशा content बाबत intermediaries साठी विशेष due-diligence तरतुदी आहेत.

विशेषतः:

  • nudity
  • sexual content
  • non-consensual intimate imagery
  • artificially morphed images
  • privacy invasion

याबाबत तक्रार आल्यास intermediary ने reasonable आणि practicable measures घेऊन content remove/disable करण्याची तरतूद आहे.

News Portal/website म्हणून अशा सामग्रीचे publication किंवा republication करताना अत्यंत काळजी आवश्यक आहे.


13. तक्रारदाराला उत्तर न दिल्यास काय?

समजा:

एखाद्याने तुमच्या News Portal वर तक्रार केली.

तुम्ही 15 दिवसांत निर्णय दिला नाही.

तर ती तक्रार पुढच्या स्तरावर जाऊ शकते.

तक्रारदार तुमच्या निर्णयावर समाधानी नसल्यासही पुढील स्तरावर appeal करू शकतो.


14. Government Oversight म्हणजे काय?

Level III मध्ये MIB चे Oversight Mechanism आहे.

Ministry:

  • Self-Regulating Bodies साठी framework तयार करू शकते
  • grievances पुढे पाठवू शकते
  • publishers ना guidance/advisory देऊ शकते
  • Code of Ethics च्या पालनासाठी directions देऊ शकते.

15. Content Block करण्याची तरतूद

नियमांमध्ये विशिष्ट परिस्थितीत content delete/modify/block करण्याची प्रक्रिया आहे.

सामान्य परिस्थितीत specific content किंवा identified list of content वर direction दिली जाऊ शकते; संपूर्ण publisher ने operations बंद करावेत असा आदेश या rule अंतर्गत अपेक्षित नाही.

Emergency situation

Emergency मध्ये तातडीने blocking direction देण्याची तरतूद आहे.

त्यानंतर Committee कडून review/recommendation आणि पुढील निर्णयाची प्रक्रिया आहे.


16. Social Media वर News Portal चालवत असल्यास

येथे दोन वेगवेगळ्या भूमिका समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

तुमची Website

Publisher of News & Current Affairs

Facebook / Instagram / X / YouTube इत्यादी

हे स्वतंत्र intermediary/social media platforms आहेत.

म्हणून News Portal वर बातमी प्रकाशित करणे आणि ती Facebook वर share करणे — या दोन गोष्टींच्या कायदेशीर जबाबदाऱ्या पूर्णपणे समान नसतात.


17. तुमच्या News Portal साठी Practical Compliance Checklist

तुम्ही News Portal चालवत असाल तर वेबसाइटवर खालील pages/sections ठेवणे व्यवहार्य आहे:

आवश्यक/महत्त्वाचे

☑ About Us
☑ Contact Us
☑ Editorial Policy
☑ Privacy Policy
☑ Terms & Conditions
☑ Disclaimer
☑ Grievance Redressal
☑ Grievance Officer Details
☑ Correction Policy
☑ Copyright Policy
☑ Advertisement Policy
☑ AI/Generative Content Policy
☑ Ownership/Publisher Information
☑ Monthly Compliance Report

आणि backend मध्ये:

☑ News publication date/time
☑ Update history
☑ Reporter/Author information
☑ Source records
☑ Original photographs
☑ Video records
☑ Complaint records
☑ Action taken records
☑ कमीतकमी 60 दिवसांचे content records

ठेवणे उपयुक्त ठरेल.


18. तुमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे 10 मुद्दे

जर तुम्ही Marathi Digital News Portal चालवत असाल तर हे 10 मुद्दे लक्षात ठेवा:

मुद्दा काय करावे?
1 News Portal ची publisher identity स्पष्ट ठेवा
2 Grievance Officer नियुक्त करा
3 त्यांचे contact details वेबसाइटवर दाखवा
4 तक्रारीची 24 तासांत acknowledgment द्या
5 15 दिवसांत निर्णय/उत्तर द्या
6 Monthly grievance compliance report ठेवा
7 प्रकाशित content चे records किमान 60 दिवस ठेवा
8 Press Council journalistic norms पाळा
9 AI/deepfake content स्पष्टपणे label करा
10 Defamation, copyright, privacy, communal incitement आणि अन्य कायदेशीर बाबींची काळजी घ्या

हे मुद्दे PDF मधील Part III आणि संबंधित नियमांवर आधारित आहेत.


ही फक्त “News Portal Registration” करण्याचा नियम नाही. हा व्यापक IT Rules framework आहे. त्यात intermediaries, social media, digital news publishers, OTT आणि online gaming यांच्याशी संबंधित वेगवेगळ्या तरतुदी आहेत.

तुमच्या Digital News Portal साठी प्रत्यक्षात सर्वाधिक लक्ष देण्याचे भाग आहेत:

Rule 8 → Applicability
Rule 9 → Code of Ethics
Rule 10 → Grievance
Rule 11 → Grievance Officer
Rule 12 → Self-Regulating Body
Rule 13–17 → Government Oversight / Blocking
Rule 18 → Ministry ला माहिती
Rule 19 → Disclosure + 60-day records
Appendix → Code of Ethics

भारत सरकारची अधिकृत IT Rules 2021 माहिती